Ο Κοσμήτορας όρισε τη θέση, η επαναπροκήρυξη έσβησε το «απαραίτητο» διδακτορικό, η σύζυγός του εξελέγη

Στις 11 Μαΐου 2022 η Κοσμητεία της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, με Κοσμήτορα τον Κωνσταντίνο-Αλκέτα Ουγγρίνη, σήμερα Πρύτανη του Πολυτεχνείου Κρήτης, όρισε θέση Επίκουρου Καθηγητή με «απαραίτητα προσόντα» μεταπτυχιακό και διδακτορικό· στην επαναπροκήρυξη του 2025 η παράγραφος των απαραίτητων προσόντων είχε φύγει, και στις 8 Ιανουαρίου 2026 εξελέγη στη θέση η σύζυγός του Μαριάνθη Λιάπη, για την οποία καμία δημόσια πηγή δεν καταγράφει διδακτορικό.

Η θέση του 2022

Ο Ουγγρίνης, καθηγητής της Σχολής, ήταν Κοσμήτορας με θητεία από τον Σεπτέμβριο του 2021 ως τον Αύγουστο του 2024.¹⁰ Στις 11 Μαΐου 2022, στην 5η συνεδρίασή της, η Κοσμητεία της Σχολής όρισε «το γνωστικό αντικείμενο και τη βαθμίδα» μιας νέας θέσης: Επίκουρος Καθηγητής στην «Αρχιτεκτονική Τεχνολογία και Αρχιτεκτονικό Σχεδιασμό». Η προκήρυξη που ακολούθησε, με υπογραφή του τότε Πρύτανη Ευάγγελου Διαμαντόπουλου, έγραφε: «Απαραίτητα προσόντα για την πλήρωση της θέσης είναι η κατοχή διπλώματος Αρχιτέκτονα Μηχανικού … κατοχή μεταπτυχιακού και διδακτορικού τίτλου σπουδών σε θεματική ενότητα του τομέα Αρχιτεκτονικής Τεχνολογίας». Ως «συνεκτιμώμενα» έβαζε το αναγνωρισμένο αρχιτεκτονικό έργο, τις μελέτες εφαρμογής και τις διακρίσεις σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς.²

Τον Ιανουάριο του 2023 ο Ουγγρίνης παραιτήθηκε από τη θέση του Κοσμήτορα, επειδή ορίστηκε Αντιπρύτανης.¹¹

Ο νόμος

Δύο μήνες μετά τη συνεδρίαση της Κοσμητείας, ο νέος νόμος για τα πανεπιστήμια έγραψε τον ίδιο κανόνα για όλα τα ιδρύματα: «Ελάχιστες προϋποθέσεις για την εκλογή ή εξέλιξη σε θέση μέλους Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) είναι η κατοχή διδακτορικού διπλώματος». Η μόνη εξαίρεση: το διδακτορικό «δεν απαιτείται για γνωστικά αντικείμενα εξαιρετικής και αδιαμφισβήτητης ιδιαιτερότητας, για τα οποία δεν είναι δυνατή ή συνήθης η εκπόνηση διδακτορικής διατριβής κατά τους κανόνες της οικείας τέχνης ή επιστήμης (de lege artis)», και τότε προϋπόθεση είναι «το αναγνωρισμένο έργο … όπως βραβεύσεις σε διεθνείς ή εθνικούς διαγωνισμούς». Για τον Επίκουρο ο νόμος ζητά διδακτορικό σε συναφές αντικείμενο, «με την επιφύλαξη» αυτής της εξαίρεσης.⁹

Ο άγονος γύρος

Τον Ιούνιο του 2024 η εκλογή κηρύχθηκε άγονη: «δεν εκλέχθηκε κανένας υποψήφιος». Την πράξη υπέγραψε ο Πρύτανης Μιχαήλ Ζερβάκης.³ Στις 7 Νοεμβρίου 2024 «απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού» έδωσε ξανά στο Πολυτεχνείο την κενή θέση «από άγονη εκλογή»· Υπουργός ήταν τότε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, που υπογράφει τις αποφάσεις της ίδιας σειράς¹², και στις 26 Νοεμβρίου η Σύγκλητος την κατένειμε πάλι στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών.¹³ Στις συνεδριάσεις της Συγκλήτου ο νόμος δίνει στους Αντιπρυτάνεις θέση χωρίς ψήφο.⁹ Μια εβδομάδα αργότερα, στις 3 Δεκεμβρίου, το Υπουργείο Παιδείας ενέταξε το πρόγραμμα «Νέα Σχολική Τάξη» του Πολυτεχνείου, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Ουγγρίνη (Ιστορία 5).

Η θέση του 2025

Στις 12 Φεβρουαρίου 2025 η Συνέλευση της Σχολής εισηγήθηκε νέα προκήρυξη, στο ίδιο γνωστικό αντικείμενο· ο Ζερβάκης την υπέγραψε στις 19 Φεβρουαρίου.⁴ Δύο όροι άλλαξαν:

Όταν η ίδια Σχολή θέλει να κάνει το διδακτορικό προαιρετικό, το γράφει και λέει με ποιον νόμο. Έξι εβδομάδες μετά, στις 26 Μαρτίου 2025, για νέα θέση Επίκουρου στον «Αρχιτεκτονικό Σχεδιασμό», η προκήρυξη έγραφε: «Η θέση προκηρύσσεται βάσει του ΠΔ.123/1984 (Α’39) όπως ισχύει» και ζητούσε «Διδακτορική Διατριβή (εφόσον είναι κάτοχος Διδακτορικού Διπλώματος)». Η προκήρυξη της θέσης που πήρε η Λιάπη δεν επικαλείται κανένα διάταγμα· απλώς δεν έχει πια παράγραφο απαραίτητων προσόντων.⁵

Η εκλογή

Καμία δημόσια πηγή δεν καταγράφει διδακτορικό της. Η σελίδα της στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών αναφέρει δίπλωμα Αρχιτέκτονα Μηχανικού του ΑΠΘ και μεταπτυχιακό του MIT.⁷ Το Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών δεν έχει διατριβή της.⁸ Το 2015 το Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του ΑΠΘ είχε εγκρίνει την αίτηση «της κ. Λιάπη Μαριάνθης, κατόχου Μ.Δ.Ε.» για εκπόνηση διδακτορικής διατριβής· διδακτορικός τίτλος δεν εμφανίζεται έκτοτε σε καμία από τις παραπάνω πηγές.¹⁴

Στις 8 Ιανουαρίου 2026 η κοινή συνεδρίαση του Εκλεκτορικού Σώματος και της Συνέλευσης της Σχολής εξέλεξε τη «Μαριάνθη Λιάπη του Κωνσταντίνου». Ο Ζερβάκης υπέγραψε τον διορισμό της στις 6 Απριλίου, «επειδή έχει τα νόμιμα προσόντα».⁶ Η Λιάπη είναι σύζυγος του Ουγγρίνη: «Είναι παντρεμένος με την Μαριάνθη Λιάπη και έχουν δύο κόρες», γράφει το βιογραφικό του στον ιστότοπο του Πολυτεχνείου.¹ Στις συμβάσεις του Πολυτεχνείου γράφεται «ΛΙΑΠΗ ΚΩΝ. ΜΑΡΙΑΝΘΗ», με το ίδιο πατρώνυμο (Ιστορίες 2–4).

Τα ερωτήματα

Το 2022, για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο, η Σχολή ζητούσε το διδακτορικό ως απαραίτητο προσόν. Πώς έγινε σε τρία χρόνια το ίδιο αντικείμενο «εξαιρετικής και αδιαμφισβήτητης ιδιαιτερότητας»; Ποιοι ψήφισαν στη Συνέλευση της 12ης Φεβρουαρίου 2025 που έσβησε τα απαραίτητα προσόντα; Ποιοι μετείχαν στο Εκλεκτορικό Σώμα της 8ης Ιανουαρίου 2026; Ο νόμος ορίζει ως κώλυμα συμμετοχής στο Εκλεκτορικό Σώμα «την ιδιότητα του συζύγου» υποψηφίου, και η παραβίαση «συνιστά λόγο ακυρότητας της διαδικασίας».⁹ Κανένα από τα δύο πρακτικά δεν είναι αναρτημένο.